P30 Lastik Motorlu Yarışma Modeli Tasarımı.

[selim özdil]

Uzun zamandır uçaklarla ilgili birşey yapmıyorduk, tekrar kaşıntı tuttu. Feysbukta bir P30 sayfasına üye oldum, bir plan çizip yayınladım ama pek ilgi görmedi. Burada da serbest uçuş pek popüler değil ama bir şansımı deneyim istedim, belki ilgilenen arkadaşlar olur.
P30 modeli 762 mm (30inç) maksimum ebatları, maksimum 10 gr lastiği, lastik hariç minimum 40 gr ağırlığı, 9-9,5 inç ticari pervanesi olan bir yarışma modeli. Internetten 50-60 tane ücretsiz plan bulma şansınız var ancak çoğu eski tasarımlar
Yarışma, türkiyede de arada sırada yapılıyor. ATALAR modelin yurtdışında da çok beğenilen bir kiti var, adı da FANTASTİK. Ben hiç P30 modeli tasarlamadım, yapmadım ve uçurmadım ancak, ilgi duyarsanız, bu planı beğenmezseniz ve malzeme bulamakla uğraşmak istemezseniz, FASTASTİK kitini alıp yapmanızı öneririm. Hemen söyliyeyim, benim ATALAR model ile hiçbir bağlantım ve ilişkim yoktur.
Tasarlanan uçağın ekte ikinci revizyonunu bulacaksınız, ilkinin gövdesi 19x19 mm idi, feysbukçular beğenmediler, ben de gövde ebadını 23x23 mm'ye çıkararak planı tamamladım. Plana özellikle DT (termik giderici), oto-dümen ve oto-stab'ı, herkes istediği şekilde yapsın diye koymadım. Tasarımın en ilginç boyutu, bu tasarımı GOOGLE AI (yapay zeka) ile yazışarak yapılması idi. Çok yanlış yapıyor, böyle bir faaliyetiniz olacaksa dikkatli olmanızı öneririm.
Uçak sakin havada, 6 kat 3.2 mm, veya 4 kat 4.8 mm lastikle, başlangıç modeli olarak tasarlandı. Popüler P30 modellerinden farklı bir uçak, yani bilinen bir planı alıp, sağını solunu değiştirerek çizilmiş bir model değil. Popüler modellere göre, kanadı ve stabı büyük, burnu uzun ve kuyruğu kısa, hepsi hesaplanarak ve hedefer çerçevesinde yapıldı. Hesapladığım ağırlık 43 gr. (balsa yoğunluğu 170 kg/m3 olarak) ve dengelemek için hiç balast gerekmiyor. Tabii hiç yapılmamış ve uçurulmamış bir model, hesap kitap ne kadar işe yarar, bu da önemli bir husus. Görüş ve fikirleriniz paylaşabilirseniz sevinirim ancak feysbukatkiler gibi sakın, planı, "biri bu uçağı yapsın, uçursun ve sonuçlarını bana bildirisin" diye yayınladığımı düşünmeyin, böyle bir amacım yok. Plan vektörel PDF'dir, istediğiniz şekilde kullanabilirsiniz, hiçbir kısıtlama yoktur.

 

[selim özdil]

Arkadaşlar özür diliyorum, planın eski sürümünü eklemişim. Sununcusunu ekte bulacaksınız.

 

[selim özdil]

P30'cular, forumlarda, genellikle kuyruğun ağır çıkmasından ve kuyruk moment kolu uzun olduğu için, ön tarafa çok ağırlık koyduklarından şikayet ediyorlardı. Zaten internette bulabileceğiniz birçok plana baktığınız zaman kuyruğun KISA ve stabın küçük olduğunu görürsünüz. Tabii bu planların birçoğu hesap kitap yerine, tecrübeye dayanarak yapılış planlar.
Bendeki balsa ağırlıkları 190-210 kg/m3 olduğu için, balast gerekip gerekmediğini anlamak için yaptığım uçak ağırlığı ve moment hesbında, balsayı 200 kg/m3 alarak, bir BAKKAL hesabı yapmıştım ve balast gerekmediği kanaatine varmıştım. Uçağın ağırlığını da lastikli 53, lastiksiz 43 gr bulmuştum yani uçak biraz ağır ancak BALAST gerekmiyordu.
Tembel ve üşengeç mizacımdan çıkarak dün akşam detaylı bir ağırlık ve balans hesabı yaptım. Bilimsel değil, hobi işi. Detaylarını ekteki EXCEL dosyasında görebilirsiniz. 200kg/m3 balsa ağırlığında uçak 41.6 gr geliyor ve buruna 0,49 gr balast gerektiriyor, yani BALAST GEREKMİYOR diyebiliriz. Bizim daha önce yaptığımız bakkal hesabı doğru imiş. Eğer planda yazdığı gibi, 170 kg/m3 balsa kullanırsanız, uçağın ağırlığı 38.7 gr geliyor, bu da müssade edilen sınırların altında olduğu için uçağa ağırlık eklemeniz gerekiyor. Bende çin işi pervaneler var, onlarda 7 gr civarında. P30'cuların çoğu İKARA veya POLY PECK pervane kullanıyor.
Kaplama için, bizim memlekette PET film bulunamadığı için, ben FIRIN TORBASI kullanılabilir diye düşündüm, Genellikle MYLAR diye adlandırılıyor ancak doğru adı PET. Bende var olanl fırın torbalarının kalınlıkları 11-15 mikron civarında. Ekteki hesapta 12 mikron dikkate alındı. Genellikle 5 miron tercih ediliyor. Yanlız dikkatli olun, bütün fırın torbaları PET değil. Bende COOK, ve KOROPLAST var. Bir de kondansatör kağıdı tabir edilen birşey var, ben ne olduğunu bilmiyorum.

 

[selim özdil]

Ağırlık ve denge hesabı listesinde bazı eksikler buldum. Kanat birleştirme parçalarını (0.3 gr) ve kaplama için kullanacağımız yapıştırıcıyı (??) unutmuşum. Pek birşey değişmiyor. Yapıştırıcı ağırlığını biraz araştırmam lazım.

Uçağı tasarlarken GOOGLE AI'dan yardım aldığımızı belirtmiştik, modele ilgi duyanlar, nasıl bir tasarım ve nasıl uçacak diye merak edebilir. Dolayısı ile, YAPAY ZEKA'ya bir de tasarım ile ilgili görüşlerini sorduk. Raporun özetini ekte bulabilirsiniz. Yorum yaparken biraz Coupe dHiver ve Wakefield modelleri ile karıştırmış, bir de söylediği "mükemmel" gibi ifadelara de çok inanmayın. Rapor çok uzun ve birsürü gereksiz açıklamalar ve yanlışları vardı, siz özetini görüyorsunuz.

Çizimi değiştirmek veya uçağı yapmak için, diğer yapabileceğiniz değişiklikleri bir başka sefer açıklamaya çalışırım. Bir de aklıma KOPYA PLAN çizip yayınlamak geldi. Bu da bir yöntem hatta, bu yapay zekalardan bir tanesi, (chat gpt) tasarım için bana bunu önerdi.

Kopya planın ne olduğunu merak eden arkadaşlar olabilir, model uçak planı çizmede çok yaygın kullanılır. Mesela biz, bilinen ve popüler, yuvarlak gövdeli bir P30 planını alıp, kanat, fin ve stabın büyüklükeri ve konumlarını değiştirmeden, gövdesini inşaat haline getirip, biraz da kanat stab ve finin konstrüksiyonunu ve şekillerini değiltirebiliriz. RC uçaklarda ÇOK KOLAY, ama serbest uçuş, özellikle P30 gibi yüksek performans gerektiren uçaklarda biraz aerodinamik bilmek lazım. İlk başta öyle bir niyetim vardı ama çarpma bölme yapmak ve araştırmak daha keyifli geldi. Hatta Clap54.free.fr sitesinden AUNISCAPE isimli bir Coupe dHiver modeli seçmiştim, sonra kanat profilini ve beğenmeyince vazgeçmiştim.

 

[selim özdil]

P30 modelinin uçuşunda, uçuş süresinin %80-%90'ı güçsüz süzülmedir, yani bu süre zarfında motor yoktur ve pervane düzeneği, pervanenin uçağın ilerlemesi ile boşta dönecek şekilde olmalıdır. Aksi takdirde pervane hava direnci (drag) yaratır ve şekli itibarı ile uçağı SAĞ'a doğru yatırmaya çalışır. Plan üzerine bu pervane düzeneği seçimlerinden bir tanesi çizilmiştir, ekte diğer seçimleri de görebilirsiniz. Ancak çok uzun zamandır, SERBEST UÇUŞ pervaneleri, pervane göbeğinin ön tarafında bir kertikle üretilir bu kertik de aynı görevi görür. Burada önemi olan, lastik motor buşaldığında, pervane milini geri çekecek bir gerginlikte olmamasıdır. Pervane piyasada satılan bir pervane olmalıdır ve çapaklarınının alınması ve göbek deliğinin büyütülmesi haricinde, kurallar gereği TADİLAT'a izin verilmez. bendeki ÇİN üretimi pervane 24 cm çapında 7.4 gr ağırlığındadır. PECK POLYMER pervanesinin 4.5 gr, İKARA pervanenin de 6 gr olduğu söylenir, çaplarının tam olarak ne olduğunu bilmiyorum. Kurallar ülkelere göre değişikik gösterse de müsaade edilen pervane çapı 23-25 cm aralığındadır.
Müsaade edilen lastik ağırlığı, yağlanma da dahil olmak üzere 10 gr'dır. Hemen hemen herkes, serbest uçuş için özel üretilen FAI-TAN marka lastik kullanır, performansının rakipsiz olduğu söylenir. Türkiyede ATALAR MODEL'de bu lastik satılmaktadır, başka yerde varmıdır? ben bilmiyorum. En yagın kullanılan 4 kat (2 loop) 4.8 mm, veya 6 kat (3 loop) 3.2 mm lastikdir. Bu lastiklerin katlanmış boyu takribi 51cm-53 cm gelir. Dolayısı ile biz planımıza, ön/arka kanca mesafesini 48 cm olarak koyduk, amaç biraz boşluklu bir lastik olması idi. Bazıları bu lastiği ÖRER (braiding). Bu durumda örme miktarına göre lastik boyu takribi %15-20 kısalır. Lastiğin nasıl örüldüğüne dair internette birçok video vardır. Aşağıda bir adres görebilirsiniz. Diğer avantajlarının yanında lastiği örmenin en önemli gerekçesi, uçus esnasında kurulu motor açıldıkça ve boşaldığı zaman, gövde boyunca lastiğin düzgün bir dağılım göstererek, uçağın ağırlık merkezinin (CG) olabildiğince sabit kalmasıdır.

Bu VIDEOYU görmek için izniniz yok. Giriş yap veya üye ol